Την τρέχουσα σχολική χρονιά στο σχολείο μας υλοποιήθηκε το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα eTwinning με τίτλο “ OUR DAILY BREAD AS A PART OF CULTURAL HERITAGE, WELL-BEING AND SUSTAINABILITY”, με ελληνική μετάφραση: “Το καθημερινό μας ψωμί, ως μέρος πολιτιστικής κληρονομιάς, ευεξίας και βιωσιμότητας”. Υπεύθυνες εκπαιδευτικοί για την υλοποίηση του εν λόγω προγράμματος ήταν η Καλελή Ζωή ΠΕ02 ΕΑΕ, Χατζηγιαννάκη Ευαγγελία ΠΕ02 ΕΑΕ, Καραθανάση Στυλιανή ΠΕ88.01 και Αρσένη Αρετή ΠΕ88.02. Στο πρόγραμμα υλοποιήθηκαν συνεργατικές δράσεις με σχολεία της Τουρκίας, της Ιταλίας, της Σερβίας, της Σλοβενίας και της Ελλάδας.
Το συγκεκριμένο eTwinning project, έχει ως θεματικό πυρήνα, το ψωμί και την παραγωγή του, ξεκινώντας από την πρώτη ύλη. Παράλληλα, προωθείται η συμβολική του αξία, ως μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς των ανθρώπων, της θρησκείας, του λαϊκού πολιτισμού, της τέχνης, καθώς και της αρχαίας και σύγχρονης ιστορίας. Για το λόγο αυτό το έργο δε θα μπορούσε παρά να είναι διεπιστημονικό και να έχει διαπολιτισμική προοπτική. Επιπρόσθετα, έγινε επικέντρωση στη παραγωγή του ψωμιού μέσα από το περιβάλλον στο οποίο καλλιεργείται. Συγχρόνως, έγινε αναφορά στα τρόφιμα μηδενικών χιλιομέτρων, την ποιότητα των τροφίμων και κατ’ επέκταση την ευημερία και τη βιωσιμότητα σε σχέση με τις αξίες του σεβασμού προς τον κόσμο και τους κατοίκους του.
Οι στόχοι που ετέθησαν στο εν λόγω πρόγραμμα είναι:
- Η βελτίωση των διαπολιτισμικών ανταλλαγών για την οικοδόμηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας.
- Η διαμόρφωση της πολιτιστικής ταυτότητας σε μια ευρωπαϊκή προοπτική.
- Η ανάπτυξη της δημιουργικότητας μέσω εργαστηριακών μαθημάτων.
- Η βελτίωση της μάθησης μέσω της χρήσης των ΤΠΕ.
- Η ανάπτυξη κινήτρου και ενδιαφέροντος για συνεργατική διδασκαλία και μάθηση.
- Η βελτίωση των δεξιοτήτων ανάγνωσης και κατανόησης στην ελληνική και αγγλική γλώσσα.
- Η υλοποίηση των στόχων της Αντζέντας του 2030.
- Η απόκτηση μουσικών δεξιοτήτων.
- Η εμβάθυνση στο επιστημονικό πεδίο της Γεωπονίας και η μελέτη της ανάπτυξης και παραγωγής φυτών.
- Η κατανόησης της σημασίας του ψωμιού για μία σωστή και υγιεινή διατροφή.
- Η ανάπτυξη καλλιτεχνικών γνώσεων και δεξιοτήτων.
- Η εκμάθηση της ιστορίας του ψωμιού μέσω της μελέτης πρωτογενών και δευτερογενών πηγών.
- Η κατανόηση της διαφοράς μεταξύ βιοτεχνικών και βιομηχανικών τροφίμων.
- Η μελέτη των χαρακτηριστικών της βιώσιμης παραγωγής.
Το χρονοδιάγραμμα του προγράμματος είχε ως εξής:
Τον μήνα ΝΟΕΜΒΡΙΟ, οι μαθητές και οι μαθήτριες που συμμετείχαν στο eTwinning πρόγραμμα παρακολούθησαν διαδικτυακό σεμινάριο για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου. Το εν λόγω σεμινάριο διεξήχθη από το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου. Η παραπάνω δράση ενθάρρυνε τους μαθητές και τις μαθήτριες της σχολικής μονάδα μας να υιοθετήσουν την ορθή διαδικτυακή συμπεριφορά (netiquette) που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την συμμετοχή τους στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα eTwinning με τίτλο «Our daily bread as a part of cultural heritage, well – being and sustainability».
Εν συνεχεία, οι μαθητές/τριες αξιοποίησαν την πλατφόρμα του Twinspace για να ανταλλάξουν πληροφορίες για τα σχολεία τους και τις χώρες προέλευσής τους.
Οι μαθητές/τριες δημιούργησαν τα προσωπικά Avatar τους και σ’ έναν ψηφιακό πίνακα ανακοινώσεων παρουσίασαν τον εαυτό τους και τα ενδιαφέροντά τους.
Επίσης, προέβησαν στη δημιουργία ενός λογότυπου και κατόπιν στην ψηφοφορία εκείνου που θα αποτελούσε τον βασικό λογότυπο του eTwinning προγράμματος.
Τον μήνα ΔΕΚΕΜΒΡΙΟ τα συνεργαζόμενα σχολεία αντάλλαξαν Χριστουγεννιάτικές κάρτες, στολίδια και κεράσματα.
Παράλληλα, οι μαθητές/τριες δημιούργησαν ψηφιακές Χριστουγεννιάτικες κάρτες, τις οποίες ανήρτησαν σ’ ένα συνεργατικό πίνακα ανακοινώσεων που δημιουργήθηκε με το ψηφιακό εργαλείο Padlet.
Επίσης, έγινε διαδικτυακή συνάντηση μεταξύ των Ευρωπαϊκών σχολείων για ανταλλαγή Χριστουγεννιάτικων ευχών. Έτσι, οι μαθητές/τριες είχαν την ευκαιρία να εξασκήσουν τον προφορικό λόγο τους στην αγγλική γλώσσα. Μέσω των Χριστουγεννιάτικων τραγουδιών έγινε διάχυση των εθίμων και της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας υποδοχής της κάθε σχολικής μονάδας.
Το ίδιο μήνα οι μαθητές/τριες δημιούργησαν φάτνη χρησιμοποιώντας ως πρώτη ύλη το ψωμί.
Τον μήνα ΙΑΝΟΥΑΡΙΟ οι μαθητές/τριες επικεντρωθήκαν σε δραστηριότητες παραγωγής γραπτού και προφορικού λόγου με παράλληλη αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων WEB2. Ειδικότερα, έγιναν συνεντεύξεις με ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας (παππούδες, γιαγιάδες). Στις συνεντεύξεις έγινε αναφορά σε παροιμίες και ρήσεις για το ψωμί και πώς αυτές παρέμειναν στο πέρασμα του χρόνου ως στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς της εκάστοτε χώρας προέλευσης. Επιπρόσθετα, από το χρονοντούλαπο ανασύρθηκαν μύθοι, παραμύθια και θρύλοι για το ψωμί.
Όλες αυτές οι δράσεις και αναφορές μας έδωσαν έναυσμα για να αναπτύξουμε τις λογοτεχνικές μας δεξιότητες και σε συνεργασία με άλλα δύο σχολεία που συμμετείχαν στο eTwinning πρόγραμμα να συγγράψουμε ένα παραμύθι, να το εικονογραφήσουμε και εν συνεχεία να δημιουργήσουμε ψηφιακά παιχνίδια (learning apps) για να εμπεδώσουμε την ιστορία. Συγκεκριμένα το δικό μας σχολείο επέλεξε γράψει στην αγγλική γλώσσα το παραμύθι με τίτλο «The golden bread». Μέσω της συγγραφής, οι μαθητές/τριες μας εξασκήθηκαν στη χρήση της αγγλικής γλώσσας για την παραγωγή γραπτού λόγου. Οι μαθητές/τριες του 33ου Δημοτικού Σχολείου Θεσσαλονίκης – Το Άσυλο του παιδιού ανέλαβαν να δημιουργήσουν τις εικονογραφήσεις με χάρτινα σχέδια και οι μαθητές/τριες του Ινστιτούτου «Pietro Aldi», Manciano – γυμνάσιο της Marsiliana, στην Ιταλία, ανέλαβαν να εφεύρουν ένα παιχνίδι με learningapp, προκειμένου να παίξουμε και έτσι να κατανοήσουμε καλύτερα την υπόθεση του παραμυθιού. Τέλος, για να ενθαρρύνουν την εκμάθηση αγγλικών, οι μαθητές/τριες επέλεξαν ιστορίες γραμμένες και εικονογραφημένες από άλλα συνεργαζόμενα σχολεία, προκειμένου να παίξουν μαζί.
Παράλληλα, συμμετείχαμε στη συνεργατική συγγραφή ενός βιβλίου με θέμα «η ιστορία του Chicchetto», ενός μικρού κόκκου που θέλει να μεγαλώσει σε έναν βιώσιμο κόσμο. Συγκεκριμένα, το κάθε σχολείο ανέλαβε να γράψει ένα κεφάλαιο δημιουργώντας εικόνες με το AI του Canva και σχέδια/ζωγραφιές που δημιουργήθηκαν από τα παιδιά. Αυτό το συνεργατικό ψηφιακό βιβλίο αφορά τις περιπέτειες και τις ατυχίες ενός μικρού κόκκου σιταριού που πρέπει να επιβιώσει σε έναν μη βιώσιμο κόσμο.
Απώτερος σκοπός της συγκεκριμένης ιστορίας ήταν οι μαθητές και μαθήτριες των συνεργαζόμενων σχολείων να ενημερωθούν και να ευαισθητοποιηθούν για τους στόχους της Ατζέντας 2030. Η δική μας ιστορία έδινε έμφαση στο στόχο Νούμερο 15 που έχει τίτλο “Ζωή στην Στεριά” και στοχεύει στην προστασία, την αποκατάσταση και την προώθηση της βιώσιμης χρήσης των οικοσυστημάτων της στεριάς, κυρίως των δασών, με στόχο την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την προστασία της βιοποικιλότητας. Για τη συγγραφή αυτής της ιστορίας αξιοποιήθηκε το συνεργατικό εργαλείο Storyjumper.
Το μήνα ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟ επιδιώξαμε οι μαθητές και οι μαθήτριες μας να εμπλακούν σε δραστηριότητες σχετιζόμενες με τη μουσική. Έτσι, αφού έγινε αναζήτηση τραγουδιών στην ελληνική γλώσσα με θέμα το ψωμί, δημιουργήθηκε μία λίστα αναπαραγωγής τραγουδιών στη γλώσσα προέλευσης της εκάστοτε χώρας με το ψηφιακό εργαλείο Canva. Οι μαθητές/τριες επέλεξαν το τραγούδι «Ειρήνη» από την Παιδική Χορωδία Σπύρου Λάμπρου.
Το συγκεκριμένο τραγούδι είναι φιλειρηνικό και προωθεί την οικολογική συνείδηση.
Επιπρόσθετα, οι μαθητές και οι μαθήτριες μας στον τομέα της Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος μελέτησαν τη διαδικασία σποράς του σιταριού και άλλων δημητριακών, ως πρώτη ύλη για την παραγωγή ψωμιού.
Παράλληλα παρακολούθησαν συνεντεύξεις με ειδικούς στον τομέα της παραγωγής και της επιχειρηματικότητας και έμαθαν ποιο είναι το υδάτινο αποτύπωμα κατά την παραγωγής δημητριακών και ειδικότερα, όταν παράγεται το κεχρί.
Τα αποτελέσματα της έρευνα μας αναρτήθηκαν στο συνεργατικό ψηφιακό πίνακα ανακοινώσεων Linoit.
Μετά από αυτή την έρευνα, αποφασίσαμε να φυτέψουμε σπόρους από κεχρί και να δημιουργήσουμε μία μικρογραφία ενός βιώσιμου λαχανόκηπου. Εμείς φυτέψαμε σπόρους από Κεχρί. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της δουλειάς μας.
Στο μάθημα της Νεοελληνικής και της Αγγλικής γλώσσας εκπαιδεύτηκαν στο πως πρέπει ως καταναλωτές να διαβάζουν τις ετικέτες των τροφίμων και να συγκρίνουν τα θρεπτικά συστατικά των διαφόρων δημητριακών.
Παράλληλα έγινε συνεργατική έρευνα για τη θρεπτική αξία των δημητριακών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε, στο κατά πόσο η καλλιέργεια και η παραγωγή των πρώτων υλών είναι μία βιώσιμή διαδικασία και συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη του πλανήτη. Έτσι, οι μαθητές και οι μαθήτριες μας ερεύνησαν από που προέρχονται τα αλεύρια που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των προϊόντων και ποια είναι τα τροφοχιλιόμετρα των τροφίμων.
Δηλαδή, ποια είναι η απόσταση την οποία διανύουν τα τρόφιμα από τον τόπο παραγωγής τους μέχρι το σημείο της τελικής κατανάλωσής τους. Στην παραπάνω διερεύνηση συνέβαλλε και η παρακολούθηση βίντεο σχετικά με το οικολογικό αποτύπωμα των τροφίμων στον πλανήτη.
Παράλληλα, οι μαθητές/τριες παρακολούθησαν συνεντεύξεις με παραγωγούς, προκειμένου να γίνει κατανοητό το πρόβλημα και οι επιπτώσεις του στο περιβάλλον και την υγεία.
Τον μήνα ΜΑΡΤΙΟ οι μαθητές και οι μαθήτριες μας συμμετείχαν στην δημιουργία ψηφιακής αφίσας με την αξιοποίηση του διαδικτυακού εργαλείου Canva, προκειμένου να μεταδώσουν ένα οικολογικό μήνυμα ενάντια στη μόλυνση του πλανήτη.
Αναφορικά με τη σωματική ευεξία μας και την όσο το δυνατόν καλύτερη προώθησή της εκπαιδευτήκαμε στην απόκτηση σωστών διατροφικών συνηθειών και στην αποκρυπτογράφηση και λεπτομερή ανάλυση των συστατικών διαφόρων βιομηχανικών ψωμιών με τη χρήση ψηφιακών εφαρμογών. Μέσα από τη μελέτη αυτή επιδιώξαμε να αξιολογήσουμε τον αντίκτυπο τους στην υγεία μας.
Παράλληλα συμμετείχαμε στην παραγωγή μιας συνεργατικής παρουσίασης με την αξιοποίηση ενός ψηφιακού εργαλείου (Canva) θέλοντας να επισημάνουμε γιατί το ψωμί είναι σημαντικό για την υγεία μας. Επίσης επιδιώξαμε να προωθήσουμε στρατηγικές για την μείωσης της σπατάλης τροφίμων και ιδιαίτερα του ψωμιού.
Κατά το μήνα ΑΠΡΙΛΙΟ οι μαθητές και οι μαθήτριες μας συμμετείχαν στην κατασκευή ενός συλλογικού χρονοδιαγράμματος με ιστορικές πηγές, για το ψωμί και την πορεία μέσα από τους διάφορους πολιτισμούς του παρελθόντος.
Για την περαιτέρω κατανόηση των ιστορικών πηγών οι μαθητές/ τριες ενεπλάκησαν σε παιχνίδια που δημιουργήθηκαν με ψηφιακά διαδραστικά εργαλεία, όπως wardwall, learning app και jigsaw.
Παράλληλα, συμμετείχαν σ’ ένα διαδραστικό ψηφιακό «κυνήγι του θησαυρού στο μουσείο». Αρχικά επισκέφτηκαν το Λαογραφικό Μουσείο της Κοζάνης και μελέτησαν τα διάφορα επαγγέλματα που σχετίζονται με την παραγωγή του ψωμιού. Ένα από αυτά είναι ο γεωργός. Μελέτησαν τα διάφορα εργαλεία που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν για την συγκομιδή του σιταριού, το άλεσμα, την παρασκευή ψωμιού, καθώς και τη διατήρηση των σπόρων.
Επίσης, όλα τα συνεργαζόμενα σχολεία συμμετείχαν στην αναζήτηση και παρουσίαση των αρχαίων και παραδοσιακών τοπικών μύλων και φούρνων.
Στο μάθημα της Νεοελληνικής γλώσσας και στο εργαστήριο της πληροφορικής έγινε αναζήτηση των παραδοσιακών μύλων στην περιοχή της Κοζάνης. Ένας από τους παραδοσιακούς φούρνους είναι ο φούρνος του Παρασκευά.
Εν συνεχεία, οι μαθητές/τριες έκαναν έρευνα και αποδελτίωσαν τα διάφορα είδη ψωμιού. Οι μαθητές και οι μαθήτριες μας μίλησαν για το χωριάτικο ψωμί και με ποια τρόφιμα συνοδεύεται για να είναι ακόμη πιο γευστικό.
Τον μήνα ΜΑΪΟ οι μαθητές/τριες συμμετείχαν σε δράσεις, όπως η διδακτική επίσκεψη στο δάσος «Κουρί» της Κοζάνης. Η συγκεκριμένη διδακτική επίσκεψη είχε ως στόχο την ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης των μαθητών/τριών και την βιώσιμη διαχείριση του δάσους στις καθημερινές μας πρακτικές.
Επίσης, δόθηκε έμφαση στην τέχνη. Οι μαθητές/τριες μας αναζήτησαν Έλληνες ζωγράφους οι οποίοι είχαν ως θέμα στα έργα τους το ψωμί.
Εμείς επικεντρωθήκαμε στο Έλληνα ζωγράφο Θεόφιλο Παπαμιχαήλ και στο έργο του με τίτλο: «Μέγα Αρτοποιείον».
Στη συνέχεια για την ανάπτυξη της οπτικής μας αντίληψης και του οπτικοκινητικού μας συντονισμού εμπλακήκαμε σ’ ένα «παιχνίδι συναρμολόγησης κομματιών» που ονομάζεται jigsaw.
Εν συνέχεια, μαζί με τους μαθητές και τις μαθήτριες μας δημιουργήσαμε ένα έργο τέχνης, το οποίο σχεδιάσαμε με τη βοήθεια των ψηφιακών εργαλείων στο εργαστήριο πληροφορικής. Το εκτυπώσαμε σε χαρτί και το φιλοτεχνήσαμε με διάφορα δημητριακά.
Κατόπιν, το έργο που παρήχθη το αναρτήσαμε σε μία κοινή ψηφιακή γκαλερί τέχνης η οποία δημιουργήθηκε με το ψηφιακό εργαλείο Emaze.
Παράλληλα οι μαθητές και οι μαθήτριες ενεπλάκησαν στη δημιουργία ψηφιακών έργων τέχνης με θέμα το ψωμί, με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης από το chatGpT και το Canva.
Τέλος στο μάθημα της Νεοελληνικής και της Αγγλικής Γλώσσας μάθαμε διάφορες συνταγές για την παρασκευή ψωμιού και εμπλουτίσαμε το λεξιλόγιο μας σχετικά με την υλικά (αλεύρι, μαγιά) και τον τρόπο παρασκευής (φουσκώνει, φουρνίζει) του ψωμιού.
Κατόπιν, στο εργαστήριο Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος κάναμε πράξη αυτά που μάθαμε στη θεωρία και το αποτέλεσμα ήταν η παρασκευή ενός λαχταριστού και φρέσκου ψωμιού.
Καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος γινόταν διαμορφωτική αξιολόγηση, ώστε να γίνεται αναθεώρηση των στόχων.
Τον μήνα ΙΟΥΝΙΟ οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές/μαθήτριες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα προέβησαν στην τελική αξιολόγησή του. Σκοπός ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο επετεύχθησαν οι στόχοι του προγράμματος, ώστε να λάβουμε ανατροφοδότηση για την πορεία του και να προβούμε σε πιο ρεαλιστική και επιτεύξιμη στοχοθεσία κατά την έναρξη ενός νέου eTwinning προγράμματος την επόμενη σχολική χρονιά.
Μείζονος σημασίας υπήρξε η διάχυση του προγράμματος στους/στις μαθητές/τριες, στους/στις εκπαιδευτικούς, το Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό και το Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό του Σχολείου, καθώς και η ενημέρωση της ευρύτερης σχολικής κοινότητας. Έτσι, έγινε ανάρτηση των δράσεων στο ιστολόγιο του σχολείου, καθώς και ανάρτηση αφισών στους χώρους του σχολείου με σκοπό τη διακόσμηση του χώρου και παράλληλα την διάχυση των δράσεων eTwinning προγράμματος.
ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Μέσα από διασκεδαστικές και δημιουργικές δραστηριότητες, οι μαθητές θα μάθουν τη σημασία του ψωμιού ως τοπικού προϊόντος, προϊόντος πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και ως στοιχείου για την προώθηση της σωματικής υγείας και της ευεξίας. Παράλληλα, θα μάθουν στρατηγικές εξοικονόμησης νερού και θα κατανοήσουν πώς τα υλικά για την παρασκευή ψωμιού μπορούν να αποτελέσουν συστατικό στοιχείο για τη δημιουργία όμορφων έργων τέχνης και νόστιμων συνταγών. Επίσης, θα αναπτύξουν την δεξιότητες παραγωγής προφορικού και γραπτού λόγου στην ελληνική και στην αγγλική γλώσσα. Επιπλέον, θα αποκτήσουν δεξιότητες ψηφιακού γραμματισμού και δεξιότητες επικοινωνίας και συνεργασίας με σχολεία εταίρους. Το σημαντικότερο όλων όμως, αποτελεί ότι θα αναπτύξουν την ευρωπαϊκή συνείδηση του πολίτη, ο οποίος υιοθετεί υπεύθυνη στάση απέναντι στους συναθρώπους του και με τις δράσεις του συμβάλλει σ’ ένα βιώσιμο κόσμο και ένα αειφόρο περιβάλλον.
